Anthony Giddens'in Temel Kavramları Üzerine Kısa Bir Giriş

Anthony Giddens (1938- ----)

Yapılaşma kuramı ve modern toplumlar üzerine geliştirdiği kuram ve analizleri ile tanınır. 

Akademik hayatında üç önemli dönem belirlenebilir: 

1. Klasik sosyologların yeniden yorumlanmasına dayanan sosyolojinin ne olduğuna dair yeni bir yaklaşımın başlangıç çalışmalarını içeren dönemdir. Bu dönemin önemli kitapları:

 Kapitalizm ve Modern Toplum Kuramı (1971) ve 

Toplumbilimsel Yöntemin Yeni Kuralları (1976) dır.

2. İkinci dönemde Giddens fail ve yapıdan her ikisini birden yapının ikiliği kavramında birleştirerek yapılaşma kuramını geliştirdi. Bu dönemin önemli kitapları: 

Toplum Kuramında Merkezi Sorunlar (1979) ve 

Toplumun Oluşumu (1984)

3. Son dönem ise modernitenin küresel sonuçları, kimlik, içtenliğin dönüşümü ve siyasal orta yolu bulma gibi konular üzerine yoğunlaşmıştır.

Bu dönemin önemli kitapları:

 

Modernitenin Sonuçları (1990), 

Modernite ve Kimlik (1991), 

İçtenliğin Dönüşümü (1992), 

Solun ve Sağın Ötesinde (1994) ve 

Üçüncü Yol: Sosyal Demokrasinin Yenilenmesi (1998).

Temel Kavramları: 

Nesnelciliği ve işlevselciği reddediyor,

Sosyoloji kuramını  epistemolojiden çok ontoloji temelinde geliştirmeye çalışıyor. 

Katmanlaşmış fail: Bilinçdışı güdüler, pratik bilinç, sözel/söylemsel bilinç; 

Yapının İkiliği: yapının yinelenir olarak düzenlediği eylemin hem aracı hem sonucu olma niteliği;

Yapılaşma: toplumsal ilişkilerin ve sistemlerin zaman ve mekan içinde yapının ikiliği yoluyla yeniden üretilmesi veya dönüştürülmesi; 

Yapı: Toplumsal sistemlerin yeniden üretiminde yinelenir bir biçimde içerilen kurallar ve kaynaklar (1. dağıtımsal kaynaklar 2. otorite kaynakları) ;

Yapı X Sistem;

yapının eylemi kısıtlama değil mümkün kılma özelliği;

toplumsal bütünleşme X sistemsel bütünleşme;

toplumsal ilişkilerin zaman-mekanda genişlemesi/uzaklara ulaşması; 

yazının icadı (3100 M.Ö.)

matbaanın icadı (1440)

telgraf makinesinin icadı (1844)

uydulu haberleşme sisteminin icadı ve ICT devrimi (1970)

Denetimin diyalektiği;

Eylemin ussallaştırılması;

Eylemin düşünümsel gözetimi;

kurumsal çözümleme X eylemsel çözümleme ve metodolojik paranteze alma yaklaşımı;

günlük hayatın süreci X kurumların uzun süresi X kişisel hayat döngüsü;

Anlamlandırma-iletişim-söylem biçimleri;

hakimiyet kurma-iktidar-siyasal kurumlaşma biçimleri;

meşrulaştırma-normatif düzenleme-yasa düzeni biçimleri; 

modernite X geç modernite;

modernitenin dört boyutu:

1. kapitalizm,

2. endüstriyelizm,

3. gözetleme ve

4. askeri örgütlenme;

küresel geç modernitenin dört boyutu:

1. kapitalist dünya ekonomisi,

2. küresel ekonomik iş bölümü,

3. küresel ulus devletler sistemi ve

4. askeri dünya düzeni;

Toplumun Kuruluşu Kitabından: Yapılaşma Kuramının Öğeleri 

Yapı(lar): Kurallar ve kaynaklar ya da toplum dizgelerinin özellikleri olarak düzenlenmiş dönüşüm ilişkileri kümeleri.

Dizge(ler): Yapanlar ya da topluluklar arasındaki, düzenli toplumsal pratikler olarak düzenlenip yeniden üretilmiş ilişkiler.

Yapılaşma: Yapıların sürekliliğini ya da değişimini, dolayısıyla da toplum dizgelerinin yeniden üretimlerini yöneten koşullar.

Yapılar: Anlam, Egemenlik, Meşrulaştırma 

Kuramsal Alan: Kodlama kuramı, Kaynak yetkelendirme kuramı, Kaynak dağıtım kuramı, Normarif düzenleme kuramı

Kurumsal Düzen: Simgesel düzenler Konuşma biçimleri, Siyasal kurumlar, Ekonomik kurumlar, Yasal kurumlar

A = anlamlandırma,

E = egemenlik,

Y = meşrulaştırma/meşrulaştırma

A-E-Y: Simgesel düzenlemeler/konuşma biçimleri

E (yetkesel)-A-Y: Siyasal kurumlar

E (dağıtımsal)-A-Y: Ekonomik kurumlar

Y-E-A: Yasallık/meşruiyet kurumları