Türkiye ve dünyadaki toplumsal, siyasal ve kültürel pratiklerin ve yapıların sosyolojik olarak araştırılması ve analiz edilmesi bu blogta yapılmaya çalışılacaktır. Bunu yaparken sosyolojinin sosyolojisi yaklaşımı benimsenerek sosyolojik araştırma yapan sosyologların temel kavramları da eleştirel olarak sunulacaktır. Burada ortaya konulan analizler ve yorumlar kesin ve doğrulanmış bilgiler olarak değil yorumlanmaya ve yanlışlanmaya açık tartışma alanları olarak sunulmaktadır.
Turner, B. S. ve Elliott, Anthony, 2017. Çağdaş Toplum Kuramından Portreler, bl. 28
Bourdieu, P. ve Wacquant, L. 2003. Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar, İstanbul: İletişim Yayınları.
Bourdieu sosyolojisinin Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar kitabında açıklanan temel kavramları:
Toplumsal gerçekliğin ilişkiselliği veya bağıntısallığı ile alan ilişkisi;
nesnel konumlar arasındaki ilişkilerin bir “network”ü veya ağı olarak alan;
alan göreli olarak özek ve başka bir faktöre indirgenemez bir mikrokozmos;
Alan ve oyun benzetmesi; oyuna girmek ve yatırım yapmak ile, alana girmek ve yatırım yapmak benzerliği;
alana yatırım, alanla ilgilenmek, Latince oyun kelimesinden türetilen “illisio” olarak kavramlaştırılıyor; oyuna veya alana stratejik yönelim;
Aygıt, sistem ve alan arasındaki farklar;
Alanı araştırmak için adımlar: her alanın iktidar alanı ile ilişkisi;
alanda var olan konumların nesnel bir haritasının çıkarılması;
alandaki faillerin “habitus”larının belirlenmesi;
alan tarafından dolayımlanan dış ve çevresel etkilerin failler üzerindeki etkileri; alanların nüfuslardan bağımsız ilişkiler sistemi olduğunun farkına varılması;
alana özgü kapitalin ve kapital birleşimlerinin belirlenmesi;
alan ve kapital arasında hermenötik döngü;
”İllisio”nun alana özgü ilgi/çıkar olarak tanımlanması;
illusio/ilgi/çıkar ile ilgisizlik, çekimserlik, ataraxia zıtlığı;
kapitalin üç temel türü: ekonomik kapital, kültürel kapital, sosyal kapital ve bunları kucaklayan simgesel kapital; devlet kapitali veya meta-kapital.
Pratiğin mantıksal olmayan mantığı; bulanık mantık;
habitus yapılandırılmış ve yapılandıran yönelimler bütünüdür;
Habitus toplumsallaşmış öznelliktir.
Bourdieu’nun dil, toplumsal cinsiyet ve simgesel şiddet konusundaki kavramları:
dilsel ilişkilerin simgesel iktidar ilişkileri olması;
dilsel eşitlik yanılgısı; dilsel habitus ve dilsel piyasa;
dilsel beceri statüyle ilgili bir kapasitedir;
Bourdieu’nun köy araştırmaları, bekarlar Balosu: kız kardeşini şehirli ile evlendirme eğilimi kendisinin evlenememesi ve Fransa’da köylülüğüm fiziki şiddet kullanmadan simgesel şiddet kullanılarak yok olması;
simgesel hakimiyet; simgesel şiddet; yanlış tanıma, yok sayma;
Pozitif bilimleri taklit eden sosyal bilim ile bilimsel kriterler dışında hiçbir mutabakat tanımayan özerk ve agonistik/çekişmeli bilimsel alan;
Hakimiyet arzusunun bilme arzusuna dönüşmesi;
Bilim ile sağduyu karşıtlığı ve bilimin her an sağduyuya dönme riski;
Bilimsel alan ve bilimsel aklın tarihselliği;
bilimsel uygarlaşma süreci;
tarihsel bir aşkınlık olarak bilimsel habitus;
Hem sorumsuz iradeciliğe hem de kaderci determinist bilimciliğe karşı akılcı ütopyacılık.
Bourdieu’nun sosyolojik araştırmacılık yaklaşımı:
Sıradan ve önemsiz sayılan ampirik nesneler aracılığıyla yüksek kuramsal analizler yapabilmek;
çok soyut sorunları pratik bilimsel işlemlere çevirmeyi bilmek;
bilimsel habitusun edinilmesi,
süreç: bilimsel modus operandi; sonuç: opus operatum
Bağıntısal olarak düşünmek: araştırma nesnesinin inşası;
Bourdieu, P. ve Wacquant, L. 1992. An Invitation to Reflexive Sociology, Polity Press.
Basic Concepts of Bourdieu as outlined in the book An invitation to Reflexive Sociology:
Sociology as socio-analysis :
comparison with psycho-analysis;
Homoacademicus as an example of sociology of sociology and science:
escaping from social determinisms and be objective about one’s own universe;
Study of kinship relations in Algeria and his own village:
making exotic mundane and mundane exotic;
relational approach fostered by the concept of the field;
particularity within generality and generality within particularity;
Logic of fields and its relation to capital:
real is the relational; transformation of Hegel's real is rational;
field as a network of objective relations between positions;
relatively and irreducible autonomous social microcosms;
field as game, investment in the game (illusio);
material interest vs symbolic interest; illusio
specific interest as illusio;
illusio/interest versus indifference/ataraxia;
strategic orientation towards game;
difference between field, apparatus and system;
steps for the study of field: position of each field vis-à-vis the field of power; mapping out the objective structure of positions;
habitus of the agents;
external determinations over agents mediated through fields;
homologies between the fields;
fields as system of relations independent of populations;
identifying specific capital in each field;
hermeneutic circle between field and capital;
agents as bearers of capitals;
statist capital as meta-capital.
Habitus and its relation to capital:
capital presents itself under three fundamental species: economic capital, cultural capital and social capital;
cultural capital as informational capital;
the actual logic of practice;
habitus as socially constituted structured and structuring dispositions;
habitus as subjectivized society;
Language, gender and symbolic violence:
against opposition between culturalism and materialism;
linguistic relations as relations of symbolic power;
illusion of linguistic equality;
linguistic habitus and linguistic market;
linguistic competence as statutory ability;
sociology of philosophy;
symbolic domination; symbolic violence;
village study: “singles’ fairs” “Reproduction Forbidden: Symbolic bases of economic domination”, outmigration from villages through symbolic violence;
misrecognition;
male sociodicy.
Scientific Field, Habitus and Realpoitic of reason:
Comparison of American sociology with French sociology;
against imitation of natural sciences and for a autonomous and agonistic social scientific field;
transforming libido dominandi into libido sciendi;
transformation of and shift from commonsense to social science and danger of social science returning to commonsense;
scientific field and scientific reason as historical structures and practices cannot be reduced to history;
recognized scientific authority protecting against heteronomy;
scientific civilizing process;
scientific habitus is a historical transcendence;
sociology not not being a meta-science for other sciences;
science as rational utopianism by being against irresponsible voluntarism and fatalistic scientism.
Bourdieu’s approach to sociological research:
carrying out theoretical analyses through routine and everyday empirical objects; transforming highly abstract questions into practical scientific operations; developing scientific habitus, learning scientific modus operandi;
construction of research object;
relational thinking against substantive thinking;
finding boundaries of a field; systematic analysis of particular/singular; analogical reasoning based on reasoned intuition of homologies; comparative method;
Break from commonsense through social history; epistemological break is also a social break;
Paradox of necessity of being involved in practical logic of everyday life and theoretical logic of academia and being able to rupture from both with a radical conversion to produce a new sociological gaze, a sociological eye.
Çağdaş Sosyoloji Kuramları Dersini Tanıtan Video (2020-2021 Güz Dönemi)
Dersin Planı/Syllabus ve Kitaplar
Çağdaş sosyologların haftalara dağılımı (syllabus) bu derste hangi çağdaş sosyologların hangi düzende anlatılacağını göstermektedir. Bu ders Sosyoloji Tarihi I ve II'nin devamıdır.
Haftalık ders konuları: Haftalar İşlenecek Konular/Yapılacak Faaliyetler
1. Hafta: Dersin ve ders içeriğini tanıtılması, Sosyoloji Tarihi/kuramları I ve II çerçevesinde öğrenilen kuramcıların gözden
2. Hafta: Bourdieu: Toplumsal Çözümleme olarak sosyoloji; Alanların mantığı Habitus, İllusio ve Akılcılik; Simgesel Şiddet, ilişkisel olarak düşünmek, radikal şüphecilik, katılımcı nesnelleştirme
3. Hafta: Habermas: Yaşantı dünyası ve sistemlerin ayrışması, maddi yeniden üretim ve simgesel yeniden üretim, Üçdünya, geçerlik iddiaları, yaşantı dünyasının kolonileşmesi, psikopatolojiler
4. Hafta: Bauman: Emeğin yükselişi ve düşüşü, Yerel düzenler ve küresel kaos, Özgürlük ve Güvenlik,
5. Hafta: Wallerstein: Dünya sistemi analizi, bildiğimiz dünyanın sonu
6. Hafta: Erik Olin Wright: Karşılaştırmalı sınıf analizleri, gerçekçi ütopyalar