Çağdaş Sosyoloji Kuramları Dersinin Tanıtım Videosu, Dersin Haftalık Planı ve Okunacak Kitaplardan Bazıları

Çağdaş Sosyoloji Kuramları Dersini Tanıtan Video (2020-2021 Güz Dönemi)

Dersin Planı/Syllabus ve Kitaplar

Çağdaş sosyologların haftalara dağılımı (syllabus) bu derste hangi çağdaş sosyologların hangi düzende anlatılacağını göstermektedir. Bu ders Sosyoloji Tarihi I ve II'nin devamıdır.

Haftalık ders konuları: Haftalar İşlenecek Konular/Yapılacak Faaliyetler

1. Hafta: Dersin ve ders içeriğini tanıtılması, Sosyoloji Tarihi/kuramları I ve II çerçevesinde öğrenilen kuramcıların gözden

2. Hafta: Bourdieu: Toplumsal Çözümleme olarak sosyoloji; Alanların mantığı Habitus, İllusio ve Akılcılik; Simgesel Şiddet, ilişkisel olarak düşünmek, radikal şüphecilik, katılımcı nesnelleştirme

3. Hafta: Habermas: Yaşantı dünyası ve sistemlerin ayrışması, maddi yeniden üretim ve simgesel yeniden üretim, Üçdünya, geçerlik iddiaları, yaşantı dünyasının kolonileşmesi, psikopatolojiler

4. Hafta: Bauman: Emeğin yükselişi ve düşüşü, Yerel düzenler ve küresel kaos, Özgürlük ve Güvenlik,

5. Hafta: Wallerstein: Dünya sistemi analizi, bildiğimiz dünyanın sonu

6. Hafta: Erik Olin Wright: Karşılaştırmalı sınıf analizleri, gerçekçi ütopyalar

7. Hafta: Giddens: Yapılaşma kuramı, yapının ikiliği, tabakalmış özne, anlamlandırma ve egemenlik yapıları

8. Hafta: Çağdaş sosyoloji kuramaları üzerine tartışma ve öğrenilenlerin ara değerlendirmesi

9. Hafta Çağdaş Sosyoloji Kuramcıları: Marcuse ve Adorno,

10. Hafta Çağdaş Sosyoloji Kuramcıları: Irigaray ve Mitchell

11. Hafta Çağdaş Sosyoloji Kuramcıları: Lefebvre ve Hall

12. Hafta Çağdaş Sosyoloji Kuramcıları: Luhman ve Beck

13. Hafta Çağdaş Sosyoloji Kuramcıları: Deleuze-Guattari ve Lyotard

14. Hafta Çağdaş Sosyoloji Kuramcıları: Taylor ve Said

Ders Kitabları:

1. Bourdieu, P. ve Wacquant, L. 2003. Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar (An invitation to reflexive sociology) İstanbul: İletişim Yayınları.

2. Bauman, Z. 2001. Bireyselleşmiş Toplum (Individualized society). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

3. Layder, D. 2006. Sosyal Teoriye Giriş (Understanding Social Theory), Küre yayınları, İstanbul

4. Turner, B. S. ve Elliott, Anthony, 2017. Çağdaş Toplum Kuramından Portreler, İstanbul: İletişim Yayınları.

Yardımcı Okumalar:

1. Wallace ve Wolf, 2012, Çağdaş Sosyoloji Kuramları, DoğuBatı Yayınları, Ankara.

2. Giddens, A. ve Turner, J. 2013, Günümüzde Sosyal Teori, Say yayınları, İstanbul.

3. Wallerstein, I. 2000 Bildiğimiz dünyanın sonu (The end of the world as we know it), Metis yayınları, İstanbul.

4. Hardt, M. ve Negri, A. 2000. İmparatorluk (Empire), Ayrıntı yayınları, İstanbul.

5. Habermas, J. 1996. İletişimsel Eylem Kuramı, İstanbul: Kabalcı yayınevi

6. Foucault, M. 2013. Kelimeler ve Şeyler: İnsan Bilimlerinin Bir Arkeolojisi, Ankara: İmge Kitabevi

Contemporary Sociological Theories Tanıtım Videosu, Dersin Haftalık Planı ve Okunacak kitaplardan Bazıları

Contemporary sociological theories (2020-2021 Fall term)

In this course contemporary sociological theories and theorists will be discussed. In the first week previous courses on sociological theory will be reviewed and syllabus will be introduced. 

 

Course Outline: Weeks and Subjects to be Discussed

1 . Week Introduction to course and course contents, review of the theorists studied in the History of Sociology/SocilogicalTheories I and II

2 . Week Bourdieu: Sociology as social analysis; logic of fields Habitus, Illusio and Reason; Symbolic Violence

3 . Week Habermas: Decoupling of lifeworld and systems, material reproduction and symbolic reproduction, colonizationof life world, psychopatolojies

4 . Week Bauman: rise and fall of labour, local orders, global chaos

5 . Week Wallerstein: World System Analysis and The End of the world as We Know it

6 . Week Erik Olin Wright: Comparative Class analyses and realistic utopias

7 . Week Giddens: Structuration, duality of structulre, stratified agent, significaltion and domination sturcutres

8 . Week Discussion on contemporary sociological theories and evaluation of progress of learning

9 . Week Contemporaray sociological theorists: Marcuse & Adorno,

10.WeekContemporaray sociological theorists: Irigaray & Mitchel,

11.WeekContemporaray sociological theorists: Lefebvre & Hall,

12.WeekContemporaray sociological theorists: Luhman & Beck

13.WeekContemporaray sociological theorists: Deleuze-Guattari & Lyotard

14.WeekContemporary sociological theorists: Taylor & Said.

Textbooks:

1. Bourdieu, P. ve Wacquant, L. 2003. An Invitation to reflexive sociology (Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar) Chicago: Polity Press (İstanbul: İletişim Yayınları.)

2. Bauman, Z. 2001. The Individualized Society (Bireyselleşmiş Toplum ). Cambridge: Polity Press (İstanbul: Ayrıntı Yayınları.)

3. Layder, D. 2006. Understanding Social Theory, Los Angeles: Sage (Sosyal Teoriye Giriş, Küre yayınları, İstanbul)

4. Wallerstein, I. 1999 The End of the World as we Know it, University of Minnesota Press, Minneapolis.

5. Ellliot & Turner (Eds.) 2001. Profiles in Contemporary Sociology, London, Sage publications 

İleri Sosyoloji Kuramları Tanıtım Videosu, Dersin Haftalık Planı ve Okunacak kitaplardan Bazıları

İleri Sosyoloji Kuramları Tanıtım Videosu (2020-2021 dönemi)

 İleri Sosyoloji Kuramları

Daha önce sosyoloji kuramları alıp klasik ve çağdaş kuramları özümsemiş olan doktora öğrencileri ile günümüz sosyologlarının kuramlaştırma çalışmalarından bazı örnekler bu derste incelenecektir. Dersi alan öğrencilerin kendi araştırmaları için gerekli olan kuramsal çerçeveyi geliştirebilmelerine yardımcı olmak bu dersin amaçlarından birisidir.

Ders içeriğinin haftalara dağılımı

1 . Hafta: Dersin ve ders içeriğini tanıtılması

2 . Hafta: Bourdieu, Düşünümsel Antropoloji için Cevaplar ve Elliott & Turner Portreler, bl. 28

3 . Hafta: Habermas, Elliott & Turner Portreler, bl. 7; Layder, Bl. 10.

4 . Hafta: Bauman, Bireyselleşmiş Toplum Elliott & Turner Portreler, bl. 29

5 . Hafta: Geertz, Kültürlerin Yorumlanması

6 . Hafta: Foucault, Özne ve İktidar Elliott & Turner Portreler, bl. 10

7 . Hafta: Hardt and Negri, İmparatorluk / Çokluk

8 . Hafta: Wallerstein, Bildiğimiz Dünyanın Sonu

9 . Hafta: De Landa: Çizgisel Olmayan Tarih

10. Hafta: Laclau, Evrensellik, Kimlik ve Özgürlük; ve Zizek, Gıdıklanan Özne

11. Hafta: Erik Olin Wright: Karşılaştırmalı Sınıf Analizleri

12. Hafta: Frankfurt Ekolü, Eleştirel Kuram: Marcuse, Adorno, Benjamin.

13. Hafta: Deleuze-Guattari, Lefebvre, Luhmann, Beck

14. Hafta: Kıray ve Mardin: Türkiye Modernleşmesinin iki Kuramcısı 

Okunacak Kitaplar

Baker, U. 2010, Kanaatlerden İmajlara: Duygular Sosyolojisine Doğru, Birikim Yayınları, İstanbul

Bauman, Z. 2001 Bireyselleşmiş Toplum, Ayrıntı yayınları, İstanbul.

Bourdieu, P. ve Wacquant, L. 2003, Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar, İletişim yayınları, İstanbul.

Butler, J. 2005. İktidarın Psişik Yaşamı, Ayrıntı, İstanbul.

Butler, J. 2008 Cinsiyet Belası, Metis yayınları, İstanbul.

Butler, J., Laclau, E. ve Zizek, S. 2009 Olumsallık, Hegemonya ve Evrensellik, Hil Yayınları, İstanbul.

De Landa, M. 2006 Çizgisel Olmayan Tarih, Metis, İstanbul.

Foucault, M. 2006, Özne ve İktidar, Ayrıntı yayınları, İstanbul.

Geertz, C. 2010 Kültürlerin Yorumlanması, Dost Kitabevi, Ankara

Hardt, M. ve A. Negri. 2001. İmparatorluk, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.

Kıray, M. 1998 Değişen Toplum Yapısı, Bağlam yayınları, İstanbul.

Kovanlıkaya, Ç ve Çav, E. (der.), Türk Sosyolojisinde Üç Bilim İnsanı; İstanbul: Bağlam

Laclau, E. 2000 Evrensellik, Kimlik ve Özgürleşme, İstanbul: Birikim yayınları.

Layder, D. 2006 Sosyal Teoriye Giriş, Küre yayınları, İstanbul.

Polama, M. 1993 Çağdaş Sosyoloji Kuramları, Gündoğan yayınları, Ankara.

Turner ve Ellliot (Ed.) 2017. Çağdaş Toplum Kuramından Portreler, İstanbul: İletişim yayınları.

Tüzün, S. (der.) 2012 Değişmenin ve Geçiş Toplumunun Sosyoloğu: M. B. Kıray, Bağlam yayınları, İstanbul.

Wallace, R. ve Wolf, A. 2004, Çağdaş Sosyoloji Kuramları, Punto yayıncılık, İzmir

Wallerstein, I. 2000 Bildiğimiz Dünyanın Sonu: Yirmi Birinci Yüzyıl İçin Sosyal Bilim, Metis Yayınları, İstanbul.

Wright, Erik. O. 2016, Sınıflar, Notabene yayınları.

Zizek, S. 2005 Gıdıklanan Özne: Politik Ontolojinin Yok Merkezi, epos yayınları.

Michel Foucault'nun Temel Kavramları

 

Michel Foucault (1926-1984)

Yararlanılan/okunacak metinler:

1. Turner ve Ellliot (Ed.) Çağdaş Toplum Kuramından Portreler, Bölüm 10.

2. Layder, D. Sosyal Teoriye Giriş, Bölüm 6.

3. Foucault, M. Özne ve İktidar

4. Foucault, M. Kelimeler ve Şeyler: İnsan Bilimlerinin Bir Arkeolojisi

5. Foucault, M. Hapishanenin Doğuşu

6. Foucault, M. Kliniğin Doğuşu

7. Foucault, M. Cinselliğin Tarihi

 

Faucault'nun Temel Kavramları: 

Toplumsal tarihin ve söylem sistemlerinin birikimsel gelişmesi ve devamlılıklarının vurgulanması yerine tarihsel kopuşların ve süreksizliklerin ortaya çıkarılması, 

bütünlüklü, tutarlı ve rasyonel öznenin merkezden uzaklaştırılması; 

Güç/iktidar biçimleri: 1. mutlak iktidar/güç;

2. Disipline edici güçler/kurumlar: hapishaneler, kışlalar, hastaneler, klinikler, okullar, fabrikalar, ofisler; Bentham ve panoptikon hapishane modeli

3. Biyo-iktdidar, nüfus sayımları, nüfus kayıtları, kılcal/ağsal güç biçimleri, gücün işleyişi, stratejiler-taktikler-alanda mücadele (Hapishanenin Doğuşu)

Gözetim altındaki birey, gözetim, sapkınlık ve normalleştirme; dinamik normalleştirme

beden, birey ve nüfus; 

Özneleştirme biçimleri: (Kelimeler ve Şeyler: İnsan Bilimlerinin Bir Arkeolojisi)

1. iktisat,

2. dilbilim ve

3. doğal tarih ve biyolojideki sınıflandırıcı ve bölümleyici analizler;

Matematik, doğa bilimleri, felsefe ve yukadadaki üç insan biliminin çerçevelediği bir alanda Psikoloji, Sosyoloji gibi sosyal bilimlerin oraya çıkıp gelişmesi.

Hastanenin doğuşu ve hasta-hekim ilişkilerinin dönüşümü; tıbbi bakış (medical gaze) (Kliniğin Doğuşu)

Aşinalıkları yabancılaştırma,

Bugünkü kavramların geçmişte kodlanmış şifrelerini çözmek, 

özcüleştirici, doğallaştırıcı kavramlardan uzak durmak; Aydınlanma eleştirisi (Özne ve İktidar)

Söylem-pratik ilişkisi,

bilgi-iktidar ilişkisi;

kısmi ve lokal analizler;

Arkeolojik ve jeneolojik yaklaşım ve analizler; 

İnşa edilen benlik,

benliğin bakımı (Cinselliğin Tarihi) 

Anthony Giddens'in Temel Kavramları Üzerine Kısa Bir Giriş

Anthony Giddens (1938- ----)

Yapılaşma kuramı ve modern toplumlar üzerine geliştirdiği kuram ve analizleri ile tanınır. 

Akademik hayatında üç önemli dönem belirlenebilir: 

1. Klasik sosyologların yeniden yorumlanmasına dayanan sosyolojinin ne olduğuna dair yeni bir yaklaşımın başlangıç çalışmalarını içeren dönemdir. Bu dönemin önemli kitapları:

 Kapitalizm ve Modern Toplum Kuramı (1971) ve 

Toplumbilimsel Yöntemin Yeni Kuralları (1976) dır.

2. İkinci dönemde Giddens fail ve yapıdan her ikisini birden yapının ikiliği kavramında birleştirerek yapılaşma kuramını geliştirdi. Bu dönemin önemli kitapları: 

Toplum Kuramında Merkezi Sorunlar (1979) ve 

Toplumun Oluşumu (1984)

3. Son dönem ise modernitenin küresel sonuçları, kimlik, içtenliğin dönüşümü ve siyasal orta yolu bulma gibi konular üzerine yoğunlaşmıştır.

Bu dönemin önemli kitapları:

 

Modernitenin Sonuçları (1990), 

Modernite ve Kimlik (1991), 

İçtenliğin Dönüşümü (1992), 

Solun ve Sağın Ötesinde (1994) ve 

Üçüncü Yol: Sosyal Demokrasinin Yenilenmesi (1998).

Temel Kavramları: 

Nesnelciliği ve işlevselciği reddediyor,

Sosyoloji kuramını  epistemolojiden çok ontoloji temelinde geliştirmeye çalışıyor. 

Katmanlaşmış fail: Bilinçdışı güdüler, pratik bilinç, sözel/söylemsel bilinç; 

Yapının İkiliği: yapının yinelenir olarak düzenlediği eylemin hem aracı hem sonucu olma niteliği;

Yapılaşma: toplumsal ilişkilerin ve sistemlerin zaman ve mekan içinde yapının ikiliği yoluyla yeniden üretilmesi veya dönüştürülmesi; 

Yapı: Toplumsal sistemlerin yeniden üretiminde yinelenir bir biçimde içerilen kurallar ve kaynaklar (1. dağıtımsal kaynaklar 2. otorite kaynakları) ;

Yapı X Sistem;

yapının eylemi kısıtlama değil mümkün kılma özelliği;

toplumsal bütünleşme X sistemsel bütünleşme;

toplumsal ilişkilerin zaman-mekanda genişlemesi/uzaklara ulaşması; 

yazının icadı (3100 M.Ö.)

matbaanın icadı (1440)

telgraf makinesinin icadı (1844)

uydulu haberleşme sisteminin icadı ve ICT devrimi (1970)

Denetimin diyalektiği;

Eylemin ussallaştırılması;

Eylemin düşünümsel gözetimi;

kurumsal çözümleme X eylemsel çözümleme ve metodolojik paranteze alma yaklaşımı;

günlük hayatın süreci X kurumların uzun süresi X kişisel hayat döngüsü;

Anlamlandırma-iletişim-söylem biçimleri;

hakimiyet kurma-iktidar-siyasal kurumlaşma biçimleri;

meşrulaştırma-normatif düzenleme-yasa düzeni biçimleri; 

modernite X geç modernite;

modernitenin dört boyutu:

1. kapitalizm,

2. endüstriyelizm,

3. gözetleme ve

4. askeri örgütlenme;

küresel geç modernitenin dört boyutu:

1. kapitalist dünya ekonomisi,

2. küresel ekonomik iş bölümü,

3. küresel ulus devletler sistemi ve

4. askeri dünya düzeni;

Toplumun Kuruluşu Kitabından: Yapılaşma Kuramının Öğeleri 

Yapı(lar): Kurallar ve kaynaklar ya da toplum dizgelerinin özellikleri olarak düzenlenmiş dönüşüm ilişkileri kümeleri.

Dizge(ler): Yapanlar ya da topluluklar arasındaki, düzenli toplumsal pratikler olarak düzenlenip yeniden üretilmiş ilişkiler.

Yapılaşma: Yapıların sürekliliğini ya da değişimini, dolayısıyla da toplum dizgelerinin yeniden üretimlerini yöneten koşullar.

Yapılar: Anlam, Egemenlik, Meşrulaştırma 

Kuramsal Alan: Kodlama kuramı, Kaynak yetkelendirme kuramı, Kaynak dağıtım kuramı, Normarif düzenleme kuramı

Kurumsal Düzen: Simgesel düzenler Konuşma biçimleri, Siyasal kurumlar, Ekonomik kurumlar, Yasal kurumlar

A = anlamlandırma,

E = egemenlik,

Y = meşrulaştırma/meşrulaştırma

A-E-Y: Simgesel düzenlemeler/konuşma biçimleri

E (yetkesel)-A-Y: Siyasal kurumlar

E (dağıtımsal)-A-Y: Ekonomik kurumlar

Y-E-A: Yasallık/meşruiyet kurumları